MPSC Geography:
वातावरणातील कार्बन डायॉक्साईड पातळी यावर्षी एल निनो परिणामामुळे वाढणार आहे, ती ४०० पीपीएम (पार्टिकल्स पर मिलियन) इतकी होईल असा अंदाज नवीन संशोधनात वर्तवला आहे. कार्बन डायॉक्साईडची पातळी वाढल्याने हरितगृह परिणाम वाढणार आहे.
मेट ऑफिस हॅडली सेंटर फॉर क्लायमेट चेंज व युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्सटर यांचे संशोधक रिचर्ड बेटस यांनी सांगितले, की वातावरणात कार्बन डायॉक्साईडचे प्रमाण मानवी उत्सर्जनांमुळे वाढत आहे. अलीकडच्या एल निनो परिणामामुळे ते अधिकच वाढले आहे. सागरी पृष्ठभागावरच्या तापमानातील फरकांमुळे कटीबंधीय प्रशांत महासागरातील प्रवाहात काही बदल होतात, त्याला एल निनो परिणाम असे म्हणतात. त्यामुळे परिसंस्था तप्त बनतात व कटीबंधीय परिसंस्था कोरडय़ा पडतात. त्यामुळे कार्बनचे शोषण कमी होऊन वणवे पेटतात.
मानवी उत्सर्जन हे १९९७/९८ च्या एल निनोपेक्षा २५ टक्के जास्त असून त्यामुळे यावर्षी कार्बन डायॉक्साईडचे प्रमाण वाढले आहे असे त्यांनी सांगितले. मोसमी हवामान अंदाज प्रारूप व सागरी तापमानाचा संख्याशास्त्रीय संबंध यामुळे यावर्षी कार्बन डायॉक्साईडची वाढ ३.१५ पीपीएम इतकी आहे. २०१६ मध्ये सरासरी ४०४.४५ पीपीएम इतका अंदाज असला तरी हे प्रमाण सप्टेंबरमध्ये ४०१.४८ पीपीएम राहील. वैज्ञानिकांनी गेल्या महिन्यात कमाल अंदाज ४०७ पीपीएम इतका दिला आहे. कार्बन डायॉक्साईडची मापने मौना लोआ या हवाईतील वेधशाळेने घेतली असून तेथून सतत त्यावर लक्ष ठेवले जात असते. १९५० पासूनचे हवामान बदल तेथील माहितीमुळे टिपता आले आहेत. कार्बन डायॉक्साईडच्या प्रमाणात मोसमानुसार कमी जास्त होत असून वनस्पती उन्हाळ्यात कार्बन डायॉक्साईड शोषतात व नंतर हिवाळा व इतर ऋतूत तो जास्त प्रमाणात बाहेर सोडतात. मौना लोआ येथे कार्बन डायॉक्साईडचे प्रमाण ४०० पीपीएम इतके नोंदले गेले असून ते सप्टेंबपर्यंत कमी होण्याची शक्यता होती. पण तसे घडणार नाही कारण एल निनोमुळे तापमान वाढ तर झाली आहेच, शिवाय कटीबंधीय परिसंस्था तापल्याने वणवे लागत आहेत.
कार्बन डायॉक्साईड वाढल्यानेही वणवे पेटत आहेत. नैसर्गिक प्रक्रियात वातावरणातील कार्बन डायॉक्साईड खेचला जातो, पण मानवी उत्सर्जन कमी झाले तरी त्याचे प्रमाण अधिकच असते. वैज्ञानिकांच्या मते मानवी आयुष्यकाळात प्रथमच कार्बनचे प्रमाण ४०० पीपीएमपेक्षा अधिक राहील. नैसर्गिक चक्रे मानवी प्रभावाशी कशी आंतरक्रिया करतात यावर हवामान विज्ञानातील घटक अवलंबून असतात. यातून हवामानाची नवी प्रारूपे शक्य असतात, असे मेट ऑफिस हॅडली सेंटरचे ख्रिस जोन्स यांनी सांगितले. हे संशोधन ‘नेचर क्लायमेट चेंज’ या नियतकालिकात प्रसिद्ध झाले आहे.
_______________________________________
No comments:
Post a Comment